Historia

Bułgaria jest najstarszym państwem słowiańskim, powstało w 681 r. Ale już w II tysiącleciu.p.n.e. na półwyspie Bałkańskim, na obszarach dzisiejszej Bułgarii, osiedli Trakowie, prezentujący jak wykazują wykopaliska wysoki poziom kultury. Południową i wschodnią część zamieszkiwali Grecy. W III wieku p.n.e. spływa na Bałkany inwazja koczowniczych plemion celtyckich. Od II wieku p.n.e. datuje się stopniowy napływ Rzymian, którzy w połowie I w.n.e. włączyli ziemie trackie do Imperium Rzymskiego. Powstają nowe ośrodki, warownie, rozwija się produkcja żelaza, wykorzystuje się dla celów leczniczych źródła mineralne.

Od IV w. nasiliły się najazdy Gotów i Hunów z północy, później plemion słowiańskich. W VII w Słowianie dotarli aż na Peloponez i wyspy na Morzu Egejskim. W drugiej połowie VII w. ze stepów zakaukaskich przybywają Protobułgarzy. Były to oddziały chana Asparucha, które rozgromiły w delcie Dunaju armię cesarza Konstantyna. W rok później chan ten tworzy przeciwko Bizancjum zbrojny sojusz z wcześniej osiadłymi tu plemionami Słowian. Rok 681 oznacza założenie bułgarsko-słowiańskiego państwa ze stolicą w Plisce. W roku 1981 cała Bułgaria obchodzić będzie jubileusz 1300-lecia utworzenia swego państwa. Chan Asparuch panował do 701 r. Po nim rządził państwem chan Terweł (702-718). Za panowania chana Borysa (852-889) następuje chrystianizacja kraju. Działają w tym okresie bracia misjonarze Cyryl (827 - 869) i Metody (820 - 885), pionierzy języka, piśmiennictwa i kultury słowiańskiej. Cyryl to twórca najstarszego pismastaro - cerkiewno - słowiańskiego, literackiego języka Słowian; przełożył Pismo Święte. Metody wprowadził do liturgii język słowiański. Ok. 863 r. obaj bracia podejmują misję chrystianizacji na terenie państwa wielkomorawskiego. Przetłumaczyli wiele ksiąg, wiele dzieł napisali sami. Ich wybitna działalność skutecznie hamowała niemiecką ekspansję na wschód. Na cześć Cyryla i Metodego obchodzi się w Bułgarii święto państwowe (24 maja). Za panowania cara Symeona I (893-927) państwo bułgarskie sięgało 500 km na północ od Dunaju, po Dniestr, na południu granicą było Morze Egejskie, na zachodzie Adriatyk. Stolicę przeniesiono do Prestawia. Dzięki wybitnym twórcom (m.in. Kliment Ochridzki założyciel szkoły filozofii i piśmiennictwa w Presławiu) okres ten nazywa się złotym wiekiem kultury bułgarskiej.

W X w. narodził się wśród Słowian bałkańskich ruch społeczno-religijny bogomolców, krytykujących feudalizm i oficjalną wersję chrześcijaństwa i realizujących w swych gminach utopijne idee komunistyczne. Następca Symeona, car Piotr (927 - 969), a po nim car Borys II (969 - 971), nie zdołali odeprzeć ekspansji bizantyjskiej, w której wyniku zajęta została południowo-wschodnia Bułgaria. Na krótko podejmuje walkę car Samuil, ale w 1014 r. jego wojska rozbija cesarz Bazyli II, nazywany Bułgarobójcą. Na jego rozkaz 15 000 jeńców zostało oślepionych. Bizantyjska niewola rozpoczęta od 1018 r. trwała do 1185 r. W okresie tym kraj przeżywa też najazdy Madziarów i wyprawy krzyżowe. Kryzys Bizancjum pod koniec XII w. ułatwia Bułgarom odzyskanie niepodległości. W 1187 r. w wyniku wielkiego powstania narodowego powstaje drugie państwo bułgarskie ze stolicą w Tyrnowie, na którego czele staje car Asen I (1187 - 96). Umocnienie kraju następuje za rządów cara Kałojana, dalszy rozkwit podczas panowania Iwana Asena II (1218 - 41); granice Bułgarii sięgały znowu po morza: Egejskie, Adriatyckie i Czarne. Ale do końca XIII w. kraj nękają ciągle najazdy Tatarów.

Początek XIV w. to wyraźne osłabienie władzy centralnej. Około 1363 r. państwo bułgarskie rozpada się państwo Tymowskie i Widińskie. Wykorzystali to Turcy, zajmując w 1393 r. Tyrnowo, a w 1396 r. państwo Widińskie. Daty te oznaczają koniec istnienia II Państwa Bułgarskiego. Rozbicie w 1444 r. pod Warną wyprawy Władysława Warneńczyka oraz zajęcie Konstantynopola w 1453 r. wzmogło ucisk. Niewola turecka trwała do 1878 r. Dążenia wolnościowe Bułgarów przybierały różne formy. Liczne powstania zbrojne wybuchały m.in. w latach 1598, 1686, 1688 i 1737. Okupanci tureccy rozprawiali się z powstańcami bez litości. W połowie XIX w. pełniej rozwinął się na ziemiach Bułgarii ruch rewolucyjny, podejmując różne formy walki z okupantem. Jego przywódcami byli m.in.: Georgi Sawa Rakowski (1821 - 67), rewolucjonista, poeta, organizator powstańczych oddziałów. Okupanci zdławili je jednak w sposób bestialski. Bezwzględne represje wobec Bułgarów stały się m.in. bezpośrednim powodem wybuchu wojny rosyjsko-tureckiej, która przyniosła Bułgarii wyzwolenie. W wojnie tej, w szeregach armii carskiej walczyło także wiele tysięcy Polaków. W San Stefano podpisano traktat pokojowy, a na kongresie berlińskim (lipiec 1878 r.) zdecydowano o utworzeniu Księstwa Bułgarskiego obejmującego ziemie między Dunajem a Starą Płaniną i okręg sofijski. Z Południowej Bułgarii utworzono autonomiczną Wschodnią Rumelię, zależną od Turcji. W 1885 r. w wyniku powstania Wschodnią Rumelię przyłączono do Księstwa Bułgarskiego. Pokój w Bukareszcie (1886 r.) usankcjonował zjednoczenie północnej i południowej Bułgarii.

Znaczne ofiary w ludziach poniosła Bułgaria w obu wojnach: bałkańskiej (1912), i międzysojuszniczej (1913). W wyniku traktatu pokojowego, podpisanego w 1913 r. w Bukareszcie, południowa Dobrudza przypadła Rumunii, znaczny obszar Macedonii przydzielono Serbii i Turcji. W I i II wojnie światowej Bułgaria wystąpiła po stronie Niemiec. Wojska bułgarskie nie brały jednak udziału w walkach na froncie wschodnim. W roku 1920, w wyniku wyborów parlamentarnych, powstaje rząd chłopski z przywódcą Aleksandrem Stambolijskim. Faszystowski zamach stanu 9.VI.1923 r. przynosi zmianę rządów. We wrześniu tego roku Bułgarska Partia Komunistyczna przy współudziale wielu członków Związku Chłopskiego organizuje pierwsze na świecie ludowe powstanie antyfaszystowskie, zgniecione przez monarchię. Zginęło 20 tys. ludzi. Wspólna walka z faszyzmem ściśle łączy Polaków z Bułgarami. Od 1955 roku Bułgaria jest członkiem Organizacji Narodów Zjednoczonych, Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego – NATO (od 2004) oraz w roku 2007 przystąpiła do Unii Europejskiej.

Historia na forum

  • anka
    anka

    Bogate są dzieje Półwyspu Bałkańskiego, a więc także dzisiejszej Bułgari. Znaleziono tutaj ślady osadnictwa z okresu 10-4 tys. p.n.e. Z epoki żelaza pozostały ślady życia celtyckich i iliryjskich plemion. W okresie starożytnym żyły na tych ziemiach plemiona Traków, po nich panowali Rzymianie, by wreszcie ulec przemocy Cesarstwa Bizantyjskiego.

Strona korzysta z plików Cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki. [ok]